كالىي دىفورماتئۆزىنىڭ ئۆزگىچە باكتېرىيەگە قارشى تۇرۇش مېخانىزمى ۋە فىزىئولوگىيىلىك تەڭشەش رولى بىلەن، قىسقۇچپاقا دېھقانچىلىقىدا ئانتىبىئوتىكلارنىڭ ئەڭ ياخشى ئورنىنى ئالىدىغان ئۇسۇل سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا چىقماقتا.پاتوگېنلارنىڭ ئالدىنى ئېلىش, ئاشقازان-ئۈچەي ساغلاملىقىنى ياخشىلاش، سۇ سۈپىتىنى تەڭشەش، ۋەئىممۇنىتېت كۈچىنى ئاشۇرۇش، ئۇ يېشىل ۋە ساغلام سۇ مەھسۇلاتلىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇشنى ئىلگىرى سۈرىدۇ.

كالىي دىفورماتيېڭى ئورگانىك كىسلاتا تۇز قوشۇمچىسى سۈپىتىدە، يېقىنقى يىللاردىن بۇيان سۇ مەھسۇلاتلىرى كەسپىدە، بولۇپمۇ قىسقۇچپاقا دېھقانچىلىقىدا كۆپ خىل ئۈنۈملەرنى نامايان قىلىدىغان كەڭ كۆلەمدە قوللىنىش ئىستىقبالىنى نامايان قىلدى. فورمىك كىسلاتا ۋە كالىي ئىئونلىرىدىن تەركىب تاپقان بۇ بىرىكمە، ئۆزىنىڭ ئۆزگىچە باكتېرىيەگە قارشى تۇرۇش مېخانىزمى ۋە فىزىئولوگىيىلىك تەڭشەش رولى سەۋەبىدىن ئانتىبىئوتىكلارنىڭ ئورنىنى ئالىدىغان ئەڭ ياخشى ئۇسۇل سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا چىقماقتا. ئۇنىڭ قىسقۇچپاقا دېھقانچىلىقىدىكى ئاساسلىق قىممىتى ئاساسلىقى تۆت جەھەتتە ئەكس ئېتىدۇ: كېسەللىك قوزغاتقۇچى مىكروبلارنى چەكلەش، ئۈچەي ساغلاملىقىنى ياخشىلاش، سۇ سۈپىتىنى تەڭشەش ۋە ئىممۇنىتېت كۈچىنى ئاشۇرۇش. بۇ ئىقتىدارلار ساغلام سۇ مەھسۇلاتلىرىنى يېتىشتۈرۈش ئۈچۈن مۇھىم تېخنىكىلىق ئاساسنى شەكىللەندۈرىدۇ.

ئانتىبىئوتىك ئورنىنى ئېلىش جەھەتتە، كالىي ئىككى شەكىللىك ماددىنىڭ باكتېرىيەگە قارشى تۇرۇش مېخانىزمى زور ئەۋزەللىككە ئىگە. كالىي ئىككى شەكىللىك ماددىسى قىسقۇچپاقىنىڭ ھەزىم قىلىش يولىغا كىرگەندە، كىسلاتالىق مۇھىتتا پارچىلىنىپ، فورمىك كىسلاتا مولېكۇلاسىنى قويۇپ بېرىدۇ. بۇ فورمىك كىسلاتا مولېكۇلاسى باكتېرىيە ھۈجەيرە پەردىسىگە كىرىپ، ھىدروگېن ئىئونلىرىغا پارچىلىنىپ، ئىشقارلىق سىتوپلازما مۇھىتىدا ئىئون ھاسىل قىلىپ، باكتېرىيە ھۈجەيرىلىرىنىڭ pH قىممىتىنىڭ تۆۋەنلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، ئۇلارنىڭ نورمال ماددا ئالمىشىش پائالىيىتىگە توسقۇنلۇق قىلىدۇ.

تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسەتتىكى، كالىي دىفورماتنىڭ Vibrio parahaemolyticus، Vibrio harveyi ۋە Escherichia coli قاتارلىق كۆپ ئۇچرايدىغان قىسقۇچپاقا كېسەللىك قوزغىغۇچى باكتېرىيەلىرىگە زور دەرىجىدە توسۇش رولى بار، ئەڭ تۆۋەن توسۇش قويۇقلۇقى (MIC) %0.5 - %1.5. ئانتىبىئوتىكلارغا سېلىشتۇرغاندا، بۇ فىزىكىلىق ئانتىباكتېرىيە ئۇسۇلى باكتېرىيەگە قارشى تۇرۇش كۈچىنى پەيدا قىلمايدۇ ۋە دورا قالدۇقىنىڭ خەۋپى يوق.

ئۈچەي ساغلاملىقىنى تەڭشەش كالىي ئىككى خىل ماددىنىڭ يەنە بىر ئاساسلىق رولى. فورمىك كىسلاتاسىنىڭ قويۇپ بېرىلىشى زىيانلىق باكتېرىيەلەرنىڭ كۆپىيىشىنى توسۇپلا قالماي، يەنە سۈت كىسلاتاسى باكتېرىيەسى ۋە بىفىدوباكتېرىيە قاتارلىق پروبىئوتىكلارنىڭ كۆپىيىشى ئۈچۈن پايدىلىق مىكرو مۇھىت يارىتىدۇ. بۇ مىكرو ئورگانىزملار جەمئىيىتى قۇرۇلمىسىنى ئەلالاشتۇرۇش ئۈچەينىڭ ھەزىم قىلىش ۋە سۈمۈرۈش ئۈنۈمىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ياخشىلايدۇ.

كالىي دىفورماتسۇ سۈپىتىنى تەڭشەشتە ئۆزگىچە ۋاسىتىلىك تەسىرلەرنى كۆرسىتىدۇ. ئەنئەنىۋى سۇ مەھسۇلاتلىرى يېتىشتۈرۈشتە، يەم-خەشەك ئازوتىنىڭ تەخمىنەن %20-%30 ى تولۇق سۈمۈرۈلمەي، سۇغا چىقىرىۋېتىلىدۇ، بۇ ئاممىياك ئازوت ۋە نىترىتنىڭ ئاساسلىق مەنبەسىگە ئايلىنىدۇ. يەم-خەشەكتىن پايدىلىنىش ئۈنۈمىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش ئارقىلىق، كالىي دىفورمات ئازوتنىڭ چىقىرىلىشىنى ئۈنۈملۈك ئازايتىدۇ.

تەجرىبە سانلىق مەلۇماتلىرى شۇنى كۆرسىتىدۇكى، %0.5 قوشۇشكالىي دىفورماتقىسقۇچپاقا تېزىكىدىكى ئازوت مىقدارىنى %18-%22، فوسفور مىقدارىنى %15-%20 تۆۋەنلىتىدۇ. بۇ چىقىندىنى ئازايتىش ئۈنۈمى سۇ دەۋرىيلىكى سۇ مەھسۇلاتلىرىنى يېتىشتۈرۈش سىستېمىسى (RAS) دا ئالاھىدە مۇھىم بولۇپ، ئۇ سۇدىكى نىترىتنىڭ ئەڭ يۇقىرى قويۇقلۇقىنى 0.1mg/L دىن تۆۋەن، قىسقۇچپاقا ئۈچۈن بىخەتەرلىك چېكىدىن (0.5mg/L) خېلىلا تۆۋەن كونترول قىلالايدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، كالىي دىفورماتنىڭ ئۆزى سۇ ھەۋزىلىرىدە ئاستا-ئاستا كاربون تۆت ئوكسىد ۋە سۇغا پارچىلىنىپ، ئىككىنچى دەرىجىلىك بۇلغىنىش پەيدا قىلمايدۇ، بۇ ئۇنى مۇھىت ئاسرايدىغان قوشۇمچە ماددىغا ئايلاندۇرىدۇ.

ئىممۇنىتېت كۈچىنى ئاشۇرۇش رولى كالىي ئىككى شەكىللىك ماددىنىڭ قوللىنىش قىممىتىنىڭ يەنە بىر ئىپادىسى. ساغلام ئۈچەي پەقەت ئوزۇقلۇق سۈمۈرۈش ئەزاسىلا ئەمەس، بەلكى مۇھىم ئىممۇنىتېت توسۇقىمۇ. كالىي ئىككى شەكىللىك ماددىسى ئۈچەي مىكرو بىئولوگىيىسىنىڭ تەڭپۇڭلۇقىنى تەڭشەش ۋە ئۈچەي ئېپىتېلىيىدىكى كېسەللىك پەيدا قىلغۇچى باكتېرىيەلەرنىڭ قوزغىلىشىنى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرۈش ئارقىلىق سىستېمىلىق ياللۇغلىنىش ئىنكاسىنى ئازايتىدۇ. تەتقىقاتلاردا، قىسقۇچپاقا توپىغا كالىي ئىككى شەكىللىك ماددىسىنى قوشۇش قان لىمفا ھۈجەيرىلىرىنىڭ سانىنى %30-%40 ئاشۇرىدىغانلىقى، ھەمدە فېنول ئوكسىدازا (PO) ۋە سۇپېر ئوكسىدازا (SOD) قاتارلىق ئىممۇنىتېتقا مۇناسىۋەتلىك ئېنزىملارنىڭ پائالىيىتىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ئاشۇرىدىغانلىقى بايقالغان.

ئەمەلىي قوللىنىشتا، كالىي ئىككى شەكىللىك ئوكسىدنى ئىشلىتىش ئىلمىي نىسبەتنى تەلەپ قىلىدۇ. تەۋسىيە قىلىنغان قوشۇش مىقدارى يەم ئېغىرلىقىنىڭ %0.4 تىن %1.2 گىچە بولۇپ، بۇ كۆپەيتىش باسقۇچى ۋە سۇ سۈپىتىنىڭ ئەھۋالىغا باغلىق.
ئۈچەينىڭ تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرۈش ئۈچۈن، مايسا مەزگىلىدە %0.6 - %0.8 مىقداردا (PL10-PL30) ئىشلىتىش تەۋسىيە قىلىنىدۇ؛

ئاساسلىقى مىكرو ئورگانىزملارنىڭ تەڭپۇڭلۇقىنى ساقلاش ئۈچۈن، ئۆستۈرۈش مەزگىلىنى %0.4 - %0.6 گىچە قىسقارتقىلى بولىدۇ.

شۇنىڭغا دىققەت قىلىشقا ئەرزىيدىغىنى شۇكى، كالىي فورماتنى يەم بىلەن تولۇق ئارىلاشتۇرۇش كېرەك (ئۈچ باسقۇچلۇق ئارىلاشتۇرۇش ئۇسۇلى تەۋسىيە قىلىنىدۇ)، ھەمدە يېمەك بېرىشتىن بۇرۇن ئۇزۇن ۋاقىت يۇقىرى تېمپېراتۇرا ۋە يۇقىرى نەملىك مۇھىتتا تۇرۇشتىن ساقلىنىش كېرەك، بۇ ئۇلارنىڭ يىغىلىپ قېلىشىنىڭ ۋە تەمىنى تۆۋەنلىتىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.

ئورگانىك كىسلاتالار (مەسىلەن، لىمون كىسلاتاسى) ۋە پروبىئوتىكلار (مەسىلەن، باكسىللۇس سۇبتىلىس) بىلەن بىرلەشتۈرۈپ ئىشلىتىش سىنگېرىك ئۈنۈم پەيدا قىلىشى مۇمكىن، ئەمما ئىشقارلىق ماددىلار (مەسىلەن، ئاش سودىسى) بىلەن ماسلىشىشتىن ساقلىنىش ئۈچۈن ئېھتىيات قىلىش كېرەك.

سانائەت تەرەققىياتى نۇقتىسىدىن قارىغاندا، قوللىنىلىشىكالىي دىفورماتسۇ مەھسۇلاتلىرىنى يېتىشتۈرۈشتىكى يېشىل ئۆزگىرىشنىڭ ئومۇمىي يۈزلىنىشىگە ماس كېلىدۇ.